خیابانهای ایران امروز دوباره زنده شدند، نه از شادی سال نو، بلکه از فریاد خشم و ناامیدی مردمی که دیگر نمیتوانند فشار اقتصادی خردکننده را تحمل کنند. چهارمین روز اعتراضات سراسری، که از اعتصاب کسبه در بازار تهران آغاز شد، حالا به موجی گسترده تبدیل شده که از پایتخت تا شهرهای دورافتاده را در بر گرفته. نرخ دلار در بازار آزاد به مرز ۱۴۲ تومان رسیده بود و تورم رسمی به بیش از ۴۲ درصد رسیده، اما زندگی واقعی مردم خیلی تلختر از این آمار است: نان گران، اجارهخانه غیرقابل پرداخت، و آیندهای که تاریکتر از همیشه به نظر میرسد.
در تهران، بازار بزرگ تعطیل بود. کسبهای که سالها با تورم جنگیدهاند، کرکرهها را پایین کشیدند و به خیابان آمدند. تصاویر نشان میدهد که پاساژها و راستههای سنتی خالی از مشتری بودند، اما پر از معترضانی که شعار میدادند: فقر، فساد، گرونی – میریم تا سرنگونی. نیروهای امنیتی با گاز اشکآور و باتوم پاسخ دادند، اما مردم عقبنشینی نکردند. در نزدیکی میدان انقلاب و خیابان جمهوری، اطراف بازار؛ بلوارکشاوز و… درگیریها شدید بود؛ دود غلیظ گاز اشکآور هوا را پر کرده بود و صدای شلیک گلوله مدام شنیده میشد.
دانشجویان نقش کلیدی داشتند. در دانشگاههای تهران، شهید بهشتی، صنعتی شریف و چند مرکز دیگر، تجمعات بزرگ شکل گرفت. جوانانی که آیندهشان با بیکاری و مهاجرت اجباری تهدید میشود، شعارهای تندتری سر دادند: مرگ بر دیکتاتور، آزادی، برابری. این پیوند بازار و دانشگاه، یادآور خیزشهای قبلی است، اما این بار ریشهاش عمیقا اقتصادی است؛ هرچند سریع به سیاسی تبدیل شد.
اعتراضات فقط به تهران محدود نبود. در فسا، معترضان به سمت ساختمان استانداری هجوم بردند و دروازهها را تکان دادند؛ نیروهای امنیتی با تیراندازی مستقیم پاسخ دادند و چند نفر زخمی شدند. در همدان، زنجیره انسانی تشکیل شد و شعار مرگ بر دیکتاتور پیچید. گزارشهایی از کوهدشت، اراک، سبزوار، بابل، شهرکرد و حتی شهرهای شمالی مثل رشت و ساری رسید، تجمعات شبانه که تا پاسی از شب ادامه داشت. در برخی نقاط، مردم مقابل ماشینهای آبپاش و موتورهای ضدشورش ایستادند و با پرتاب سنگ مقاومت کردند.
دولت واکنش دوگانهای نشان داد. از یک سو، تعطیلی گسترده اعلام کرد: ادارات، دانشگاهها و بسیاری از کسبوکارها در ۲۱ استان از ۳۱ استان تعطیل شدند. پزشکیان گفت آماده گفتوگو با مطالبات مشروع! است و وزیر کشور را مامور شنیدن صدای مردم کرد. اما همزمان، اینترنت محدود شد، نیروهای امنیتی تقویت شدند و گزارشهایی از بازداشتهای گسترده وجود دارد. این بزرگترین ناآرامی از زمان خیزش ۲۰۲۲ است، گرچه نقطهی آغاز این دو جنبش متفاوت است اما مطالبات آنها همپوشانی دارد و میتوان در هر دو، مطالبهی آزادیهای مدنی و رفاه اجتماعی را ملاحظه کرد.
این اعتراضات هنوز در حال گسترش است. مردم خستهاند، اما مصمم. خیابانها پر از دود و فریاد است، و هیچکس نمیداند فردا چه خواهد شد. وضعیت لحظهبهلحظه تغییر میکند و گزارشهای جدید در ساعات آینده انتظار میرود…